tarafından

KOMPOZİSYON NASIL YAZILIR? ÖRNEKLİ

Kompozisyon, insanların duygu ve düşüncelerini sıraya koyup açık, etkili bir biçimde yazma çalışmasıdır.

Yazma ile konuşma birbirlerinden ayrı şeylerdir. Konuşurken ifadeler savruk, duygu ve düşüncelerimiz tutarsız olabiliyor; ama yazarken bu kusurların yazıda bulunması okuyanın net bir şey anlayamamasına sebep olur. Okullarda neden kompozisyon çalışması yaptırılıyor? Her zaman sıkıntılarımızı, duygularımızı konuşarak anlatamayabiliriz. O zaman yazarak kendimizi ifade edebilmeliyiz. Duygularımızı, yazarak insanlarla paylaşmalıyız.

Şimdi sizlere, kompozisyon yazarken dikkat etmeniz gereken noktalar hakkında aklınızda kalacak kısa bilgiler vereceğiz.

Okumak

Başarılı bir kompozisyon yazabilmenin yolu çok okumaktan geçer. Okuma, kişiye düşünce zenginliği, sözcük zenginliği ve anlatma yeteneği kazandırır. İnsanın hayal dünyası, bildiği sözcüklerle sınırlıdır. Ne kadar geniş sözcük dağarcığına sahipseniz, hayal dünyanız o kadar geniş olur. Ayrıca okuyarak bir yazıya nasıl başlandığını, yazının nasıl geliştirilip sonlandığını görmüş olursunuz.

Dilin Kurallarını Bilmek

Yazı dilinin kendine özgü ilkeleri vardır. Konuştuğumuz gibi yazamayız. Yazarken dil bilgisi kurallarını göz ardı etmemeliyiz. Sözcüklerin anlam inceliğine dikkat edilmeden kullanılması dil yanlışlığına yol açar. Ayrıca dilimizi zenginleştiren deyimlere ve atasözlerine hâkim olmak, sözcüklerin gerçek ve mecaz anlamlarını bilmek yazarken bizlere güç verecektir.

 

Gereksiz Sözcük Kullanmama

Bir önceki maddeyle de ilgili olan önemli bir problem de gereksiz sözcük kullanımıdır. Gereksiz sözcük kullanmak bir anlatım kusurudur. Bu yüzden, yazarken gereksiz sözcük kullanımından uzak durmalıyız.

Yazarken mümkün olduğu kadar kısa cümleler kurun. Cümlelerinizi bağlaçlarla veya fiilimsilerle uzatmayın. Çünkü uzun cümlelerde, anlatmak istediğiniz düşünceyi toparlamanız güçleşir.

Düşünmek

Uzun uzadıya araştırmak anlamına gelen düşünmek, yalnızca insanlara özgü bir özelliktir.

İyi konuşup yazmak için mutlaka düşünmek gerekir. Yazmaya başlamadan önce konu üzerinde düşünmelisiniz.

Kompozisyon Yazmada Uygulanacak Plan

Konunun Belirlenmesi

Konu; üzerinde söz söylenen, yazı yazılan her şeydir. Bu yüzden açıklayacağınız konuyu net olarak belirlemelisiniz.

Konunun Sınırlandırılması

Kompozisyonda konunun sınırlandırılması en önemli adımdır. Örneğin, “tasarruf” la ilgili bir yazı yazacaksınız. “Tasarruf” oldukça kapsamlı bir konu. Siz, kendinize göre açıklayabileceğiniz yönü belirleyin. Çünkü tasarrufun birçok türü var: zaman tasarrufu, enerji tasarrufu, para tasarrufu, ekmek tasarrufu, güç tasarrufu…

Konunun, anlatacağınız yönünü belirledikten sonra giriş, gelişme ve sonuç paragraflarında nelerden bahsedeceğinizi düşünün. Bu planı yaparken konudan uzaklaşmamaya çalışın.

Giriş Paragrafı

Okuyucuya konuyu tanıtmak, okuru konuya yöneltmek amacı taşır. Bu yüzden giriş paragrafının etkili olması gerekir.

Gelişme Paragrafı

Giriş paragrafını açıklayıp geliştiren paragraftır. Birden çok paragraftan oluşabilir. Gelişme paragrafında konuyla ilgili örnekler, atasözleri veya özdeyişler verilebilir.

Sonuç Paragrafı

Önceki paragraflarda anlatılan düşüncelerin toparlanıp bir iki cümle ile ifade edildiği paragraftır.

 

Yazının Başlığı

Başlık, bir yazının kimliğidir. Parçada anlatılanları çağrıştırır nitelikte olmalıdır. Konuya ve ana düşünceye paralel olmalıdır. Fazla uzun olmamalı, birkaç sözcükten oluşmalıdır.

 

Yazım ve Noktalama

Bir yazıya estetik nitelik kazandıran, yazının görünümüdür. Büyük harflerin yerli yerinde kullanılmasına, ayrı veya bitişik yazılması gereken sözcüklere dikkat edilmelidir. Noktalama işaretleri, yazıya hem canlılık verdiğinden, hem de yazıda anlam karışıklığını önlediğinden bu işaretleri yerli yerinde kullanmalıyız.

 

19 MAYIS ile ilgili kompozisyon örneği

Ve bir 19 Mayıs sabahı… Bugününü çilekeş Anadolu için diğer günlerden farklı olacağı Mustafa Kemal’in gözlerinden belliydi. Çakmak çakmaktı bugün gözleri… Bandırma Vapuru’ndan Karadeniz’in ufuklarına süzülen bakışları Karadeniz kadar kara, Karadeniz kadar maviydi bugün…
Mustafa Kemal Samsun’a yalnız gitmiyordu. Umut götürüyordu Anadolu’ya, bağımsızlık, gelecek, güç götürüyordu. Karadeniz’in azgın dalgalarını yara yara “demokrasi” götürüyordu Anadolu’ya…
Anadolu yıllardır bu doğumu bekliyordu, yıllardır sancılar çekiyordu. Ama artık bu çocuk doğmalıydı. Doğmalıydı ki Anadolu artık naralarla dünyaya hürriyetini haykırabilsin. Doğmalıydı ki, Anadolu yıllardır üzerinde oynanan oyunlara son versin ve de dünyaya “bende varım” diyebilsin. Doğum çok yakındı. Mustafa Kemal de belki bunu bir doğum olarak düşünmüştü ve yıllar sonra doğum gününü soranlara “19 Mayıs olsun” demişti.
O sabah Türk milleti için doğumun başlangıcıydı. Bir başkaldırıştı, isyandı, Karadeniz’in dalgaları kadar azgın bir haykırıştı.
Ve Mustafa Kemal Samsun’a “ayakbastı”.Artı k Anadolu’nun çocuğu doğdu. Koskoca bir milletin Kurtuluş Savaşı başladı. Anadolu baskıdan, işgalden, yönetimin zulmünden kurtulmak için savaşıyordu. Bunun içinde 19 Mayıs sabahı doğan çocuğa sonradan “Cumhuriyet” adını verecekti.
Mustafa Kemal 19 Mayıs sabahı Samsun’dan doğum ateşini yakmasaydı, belki bu çocuk Anadolu’nun içinde yıllarca onu zehirleyip hiç doğmayarak Anadolu’nun uygarlıklar cennetinin ölümüne neden olacaktı. Belliydi…
Mustafa Kemal’in çakmak çakmak gözlerinden bunu bildiği belliydi.
Bugün yine bir 19 Mayıs sabahı.19 Mayıs 1919′da başlayan sancılarla doğan çocuk tam 82 yaşında. Hala 19 Mayıs sabahındaki gibi heyecanlı, büyümek için hırslı, yeni doğmuş kadar güçlü.Çünkü bu çocuğu doğuran Türk Milleti, yıllar boyu onu sahiplendi, onu yetiştirdi.Ve hala 82 yaşında bir çocuk!

 

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s